Năm Canh Tư Tản Mạn Về Chuột

 

Năm Canh Tư là năm có con số đẹp (2020), nhưng con Chuột lại không đẹp tí nào, từ vóc dáng tới tính nết.

 

Tư là năm đứng đầu của thập nhị địa chi. Chuột là con vật nhỏ di chuyển bằng 4 chân, có lông tơ mịn thường có màu xám, mỏm nhọn, mắt nhỏ đen tṛn, vành tai mỏng h́nh traí xoan, đuôi dài nhỏ như cái đũa và thon dần thành nhọn ở mút cùng. Chuột sinh sống khắp nơi, lén lút ở những góc tối, gần gũi con người như gầm chạn, góc bếp, trong hang, lỗ nương đồng. Con chuột nhỏ bé xấu xí, đôi khi c̣n hôi nữa, suốt ngày chui rúc trong xó xỉnh, trong hầm trong cống dơ bẩn. Nó c̣n nguy hiểm, chuyên môn gặm nhấm, cắn sách vở trong nhà, ăn thóc lúa. Ai cũng ghét chuột. Thế nhưng không hiểu tại sao người xưa lại đặt chuột là con vật cầm tinh năm Tư năm đứng đầu hoa giáp. Trong khi đó con trâu là loài hữu ích, hiền lành, ngoan ngoăn, chỉ biết ăn cỏ, siêng cày ruộng, biết chơi tṛ chọi nhau mua vui cho con người, thế mà chỉ xếp thứ 2. Con lợn được coi là con vật đem lại may mắn, con vật hữu ích cho con người, lại đứng thứ 12.

1. Sự Tích Chuột
 

Các nhà nghiên cứu cho biết, chuột đă xuất hiện tại Á Châu, nơi con người sinh sống ngay từ thời cổ đại. Người thời đó đă đặt cho chuột cái tên bằng tiếng Phạn (Sanskrist) có nghĩa là "kẻ trộm".

Theo cổ tích Việt Nam, tiền thân của chuột là vị Thử Thần ở trên trời. Ngọc Hoàng phong cho chức Thiên khố giám, sai giữ kho nhà trời. Thời xuân trẻ Thiên khố giám là một vị quan thanh liêm, mẫn cán, làm việc rất ngăn nắp quy củ, không hề tơ hào một chút của kho nhà trời. Ngọc Hoàng tín cẩn thăng cho làm pḥ mă.

Từ ngày có gia đ́nh, Thử Thần mới thấy thiếu trước hụt sau, lại được công chúa mách nước "của trời kho vô tận" có lượm hạt rụng hạt rơi nơi cái kho vô tận ấy cũng chả ai để ư. Từ đó, mỗi ngày Thử Thần lót túi một chút của kho trời. Cứ thế, cơ ngơi của quan Thiên khố giám ngày càng ph́nh ra, ngày càng nguy nga đồ sộ.

Nhưng "trời có mắt" nên việc ấy Ngọc Hoàng cũng thấy, Ngài bèn đày Thử Thần xuống dương gian, cho làm một con vật mới. Để tránh không cho ăn cắp nữa, Ngọc Hoàng cho Thử Thần hoá thành một con vật nhỏ thó, có cái mơm chu ra cho bớt ăn, có đôi mắt lồi nhỏ cho bớt nh́n, lại thêm cái đuôi dài cho khó trốn, v́ "giấu đầu hở đuôi" th́ ai cũng biết.

Từ ngày trần gian xuất hiện con vật mới, đêm nào người ta cũng thấy mất lương thực. Họ đă thay nhau thức đêm canh ŕnh t́m thủ phạm, sau mới biết là do một con vật nhỏ, có cái mơm chu, có đôi mắt lờ đờ như mù, chuyên ṃ mẫm đi ăn trộm. Người ta mới đặt tên cho con vật nhỏ đó là con chuột.

 

2. Chuột Ngày Nay

Con chuột ngày nay có cái miệng đa năng và cái bụng ác liệt hơn chuột ngày xưa nhiều: không chỉ ăn lúa gạo, "chuột" c̣n ăn được mọi thứ như sắt thép, ximăng, phân bón, hàng cứu trợ băo lụt…mong rằng năm tư những "con chuột" tham nhũng sẽ bị trừ khử, thanh toán và cho vào ḷ lửa, như thế th́ "Thái b́nh được hưởng phúc" như lời cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Tác giả Hồ thị thu Hằng có chuyện ngụ ngôn: “Chuột Sập Bẫy”.
 

Chuột là loài động vật nhỏ, chuyên sống những nơi đen tối. Ấy vậy mà Chuột được đưa lên đứng hàng đầu trong 12 con giáp, làm biểu tượng của năm (Tư), gây không ít tranh căi, bực ḿnh cho những con thú khác. Một hôm, Mèo t́m đến Chuột, thưa:

 

- Bây giờ, ông là người đứng đầu trong Bộ 12 con giáp, vậy tôi muốn giúp đỡ ông. Tôi t́m được một chỗ ở rất đẹp, vậy ông theo tôi, tôi sẽ chỉ cho.

 

Chuột rất mừng và mở cờ trong bụng, đi theo Mèo. Mèo chỉ cho Chuột một cái bẫy và bảo: Đây, ông hăy vào tham quan!

 

Chuột chạy vào, thế là sập bẫy. Bấy giờ, Mèo mới gọi hết những con giáp lại nói: "Các bạn thấy không? Một khi tham lam, bất tài, đầu óc không có ǵ thông minh mà ham đứng đầu, hậu quả như vậy đó!"

 

Các con vật ồ lên một tiếng….

"Đốt ḷ sẽ ra mặt chuột"!

Có một con chuột bị mèo đuổi, may mắn chui vào trong tượng Phật trên chùa nên thoát nạn và làm tổ ở đó...

 

Từ ngày chui vào trong tượng Phật, cuộc sống của chuột ta vô cùng no đủ. Nó luôn được ăn thỏa thích những đồ lễ vật mà người mang đến cúng bái. Thêm nữa, người nào đến trước tượng Phật toàn phủ phục, nên con chuột tự thấy ḿnh oai lắm. Nó thoải mái ăn ở, thậm chí c̣n tự do phóng uế lung tung,...

 

Mỗi khi có người đến thắp hương khấu đầu, con chuột kia nh́n khói hương nghi ngút từ từ bay lên, cười thầm: "Đúng là những kẻ ngu ngốc, chẳng ai bắt mà cũng quỳ cũng lạy! Bây giờ ta mới biết ḿnh cũng oai thế, đến loài người c̣n bái lạy ta, mà bấy lâu nay sao cứ phải sợ mèo nhỉ!".

 

Lâu ngày, sống cùng tượng Phật ở trên cao, thấy người nào đến thắp hương cũng chắp tay thành kính và quỳ lạy như thế, chuột cũng ngộ nhận và tự cho ḿnh cao quư và tôn kính như Phật.

 

Bỗng một hôm, có người cắm bó hương to, sơ ư để bùng cháy... Nóng và khói quá, con chuột ḅ vội ra ngoài, th́ bị con mèo đói vồ được. Chuột ta bèn vênh váo kêu lên: "Này mèo! Nhà ngươi không thể ăn thịt ta được, hăy quỳ xuống thành kính bái lạy đi, rồi mang thức ăn lại đây… Ta là Phật đấy!"

 

Mèo cười to: "Những người quỳ lạy mày là v́ vị trí mà mày đang chiếm đoạt, chứ không phải v́ bản thân mày cao quư, quyền cao chức trọng ǵ đâu. Giờ th́ mày tới số rồi, con chuột ngu ngốc!"

 

Trong cuộc sống, không ít những kẻ nhờ thủ đoạn, hoặc do cơ cấu, hoặc mua chức bán quan, ...bỗng ngồi vào một ví trí nào đó, thấy những người xung quanh đều xum xoe, nịnh nọt, bổng lộc tự đến đầy nhà… th́ tưởng ḿnh là tài năng, cao quư và oai vệ lắm.

 

Họ giống như con chuột bỗng chui vào tượng Phật, nhưng v́ tự đắc, nên không hề biết người khác cung kính ḿnh là v́ nhân cách của Phật. Họ cũng ngộ nhận về học thức, ân đức của chính ḿnh; không biết chỉ là nhờ vị trí cái ghế ngồi mà họ đang may mắn tạm thời nắm giữ. Họ càng không lường được rằng, rất có thể tới một ngày... "Cháy nhà sẽ ra mặt chuột"! (x. Fb: Ls. PTB).

3. Chuột Kêu Cứu

Xem ra loài chuột lắm nỗi oan ức, chịu đau khổ và chịu bất công, bị hạ nhục về mặt tinh thần và phẩm giá. Rất nhiều hành vi đáng lên án của con người, đă tùy tiện gán ghép cho h́nh ảnh Chuột, dù họ hàng nhà chuột không dính dáng đến những điều xấu đó. Điển h́nh là các vụ tham nhũng, quan tham đều gắn liền với cụm từ ám chỉ, như "lũ quan tham tham không khác ǵ loài chuột, ra sức đục khoét tài sản của của dân". Rồi trong công cuộc chống tham nhũng, chuột cũng bị đem ra làm ví dụ so sánh "đánh chuột phải tránh vỡ b́nh", hay "đánh chuột chớ lo vỡ b́nh". Kiểu nào chuột cũng…bị đánh. Không ít lần, câu tục ngữ "Cháy nhà mới ra mặt chuột" được nêu ra, nhằm ám chỉ những quan tham bị phơi ḿnh ra ánh sáng công lư, khi vụ việc tham những, ăn chơi sa đọa bị phát hiện…Thậm chí những sai sót nào đó trong giáo dục, người ta cũng dùng h́nh ảnh chuột để chế giễu như "xin đừng biến học sinh thành….chuột bạch". Ví dụ trích ra từ một bài báo gần đây: "Kẻ xấu (không loại trừ là những nhân viên biến chất của chính ngân hàng) chỉ cần vài cú nhấp chuột đă đột nhập cơ sở dữ liệu, đánh cắp toàn bộ thông tin của khách hàng như số tiền gửi, thông tin cá nhân, mật mă tài khoản…để từ đó dễ bề ra tay chiếm đoạt". Hay: "một số cán bộ trong nghành giáo dục có trách niệm bảo quản bài thi, kết quả kỳ thi, đă gian dối trong việc sửa điểm. Với dữ liệu lưu trữ trong tay, chỉ cần vài thao tác nhập chuột trên máy mính, họ đă liều lĩnh sửa đổi hàng loạt điểm thi cho nhiều thí sinh để trục lợi bất chính". Nhiều trường hợp cấp trên sai sót, thay v́ nhận lỗi, họ đỗ cho "nhân viên đánh máy" đă sơ suất trong soạn thảo văn bản, v́ trục trặc khi sử dụng…chuột vi tính.
 

Tóm lại, không chỉ ngày xưa mà cả thời hiện đại, họ hàng nhà chuột vẫn tiếp tục mang tiếng xấu, dù đă đóng góp vô số sinh mạng cho những cuộc thí nghiệm khoa học, thử nghiệm các loài thuốc, vắc-xin pḥng bệnh, cấy ghép nội tạng…hay đơn giản là trở thành mồi ngon trong các cuộc nhậu "tới bến" của nhiều quư ông.

V́ thế nhân dịp xuân Canh Tư, họ hàng nhà chuột mong thế giới loài người xóa tiếng oan. Họ hàng nhà chuột thiển nghĩ, để xóa được tiếng xấu cho loài chuột, loài người hăy từ bỏ tệ nạn tham nhũng, "đục khoét"; kiên quết chống quan tham mà không sợ ‘đánh chuột vỡ b́nh’]. (Đờ-Mi-Pho, tuổi trẻ cười)

 

Lm. Giuse Nguyễn Hữu An sưu tầm

 

* * * * *   * * * *